Als we stil zijn en luisteren dan krijgt een cliënt de tijd om zelf na te denken

Dasja Overtoom: “Bij De Waerden werken we sinds dit jaar met Dit-vind-ik-ervan! Dit is een onderzoeksaanpak waarmee je als begeleider met je cliënten bespreekt wat zij belangrijk vinden. Dit-vind-ik-ervan!-gesprekjes kun je door het hele jaar heen laten plaatsvinden. Het zijn open dialogen die je een beeld geven van wat een cliënt bezighoudt.”

Barbara van der Paard: “Dit is waar het inderdaad om gaat bij Dit-vind-ik-ervan! Zorgmedewerkers, zoals wij, zijn vaak te snel geneigd om voor de cliënt in te vullen wat hij of zij denkt of vindt. Als we stil zijn en luisteren dan krijgt een cliënt de tijd om zelf na te denken. Door zelf mijn gedachten even te parkeren, hebben ze mij al heel vaak verrast met hun antwoorden. Cliënten weten namelijk heel goed wat ze willen vertellen, maar moeten van ons de tijd krijgen. Dan kunnen ze rustig in hun hoofd formuleren wat ze willen zeggen. Als je even niet oplet, dan heb je het al snel voor hen ingevuld omdat we graag willen helpen.”

Dit-vind-ik-ervan!-training is een actieve training

Dasja: “Om goed de open dialoog te leren voeren is er een training. Naast deze gesprekstechniek leer je daar ook hoe je de bruikbare informatie een plek kunt geven in Fierit. Die informatie kan later input zijn voor de ondersteuningsplanbespreking. De Dit-vind-ik-ervan!-training is een actieve training. Je zit niet te luisteren, maar je wordt aan het werk gezet door bijvoorbeeld te oefenen met het voeren van open dialogen. Dit ervaringsleren inspireerde mij enorm en vind het daarom ook erg leuk om de training te geven.” Meer informatie over de training staat in de Academie.

Barbara: “Ik ben het eens met Dasja. De training is erg leuk om te geven, maar ook om te krijgen. Het is zo mooi als je leert hoe je de cliënt de ruimte kan laten ervaren om zijn/haar gedachten kenbaar te maken. Als je in staat bent om op die manier gesprekken te voeren met cliënten, dan krijg je echt een heel andere relatie met hen. Tijdens de pilottraining, die we aan collega’s van De Waerden hebben gegeven, kregen we dat ook terug uit de groep.”

Dasja: “De training maakt je bewuster over hoe je communiceert en geeft handvatten om de onderzoekende dialoog te kunnen voeren. Het voeren van een onderzoekende dialoog is iets anders dan een gezellig kletspraatje. Je zet het bewust in op het moment dat de cliënt daarvoor open staat en dit graag wil doen."

Cliënten moeten eraan wennen dat ze echt zelf aan het woord mogen zijn

Barbara: “Het voeren van een open gesprek is niet voor iedereen gemakkelijk. Als begeleider moet je leren om niet in te vullen en je oordeel achterwege te laten. Maar ook voor cliënten is het niet altijd makkelijk. Sommige cliënten leunen erg op de mening van de begeleiders en moeten eraan wennen dat ze echt zelf aan het woord mogen zijn. Voor ons, als begeleiders, is het de kunst om stapje voor stapje ruimte te geven en hen zelf te laten praten. Dit kan moeite kosten, maar als we hier gewend aan zijn, weet ik zeker dat we in staat zijn diepgaande gesprekken met elkaar te voeren en daardoor hele mooie dingen van cliënten gaan horen.”

Dasja: “Je leert wat er in het hoofd van je cliënt om gaat door de Dit-vind-ik-ervan!-gesprekken. Deze gesprekken helpen je later bij de ondersteuningsplanbespreking en zal daar waarschijnlijk ook tijdswinst opleveren.”

De informatie kan worden gebruikt als input voor een individuele ondersteuningsplanbespreking

Barbara: “Het mooie van de methode is dat je niet allerlei onderwerpen in een keer hoeft te bespreken. Door het jaar heen kun je het over verschillende onderwerpen met de cliënt hebben.”

Dasja: “De Waerden heeft onder andere om die reden voor Dit-vind-ik-ervan! gekozen in plaats van opnieuw een cliënttevredenheidsonderzoek in de vorm van een vragenlijst. Die doe je dan eens per twee jaar. De antwoorden geven een momentopname over de gemiddelde tevredenheid van de cliënten. Met Dit-vind-ik-ervan! krijgt De Waerden die informatie ook, maar belangrijker zijn de waardevolle gesprekjes en de informatie daaruit. Die kan namelijk worden gebruikt als input voor een individuele ondersteuningsplanbespreking en verdiept de relatie met de cliënten.” Kwaliteit ontstaat in de relatie tussen cliënt en begeleider, staat op de website van Dit-vind-ik-ervan!. Hier kun je meer lezen over de methode.

Dasja Overtoom is adviseur cliëntondersteuning en beleid. Barbara van der Paard is praktijkcoach en begeleider beeldzorg. Dasja, Barbara en de schrijver van dit artikel, Jolanda Klomp geven de trainingen Dit-vind-ik-ervan! In het najaar worden nog een aantal andere collega's als trainer opgeleid.

Op 22 september 2023 start weer een training van Dit-vind-ik-ervan! De training bestaat uit twee dagdelen. Opgeven kan via de Academie van De Waerden.